Bronş Hiperreaktivitesi

kursad · 23-09-2007, 19:48

Bronş Hiperreaktivitesi

Bronş hiperreaktivitesi (BHR) solunum yollarının çeşitli uyarıcılara karşı yanıtında bir artışı ifade eder ve hava yolunda obstrüksiyon ve kronik inflamasyon ile birlikte astımın temel özelliklerinden biridir.

Bronş hiperreaktivitesini ortaya çıkarmak için kullanılabilecek uyarıcıları direkt ve indirekt olarak ikiye ayırmak mümkündür. Direkt uyarıcılar solunum yolundaki düz kas hücreleri veya müküs üreten hücreler gibi efektör hücreler üzerinde doğrudan etki gösterirler. İndirekt uyarıcılar ise hava yolunun daralmasını efektör hücreler değil de diğer bazı hücreler (mast hücreleri ve nöronal hücreler gibi) üzerinden yaparlar.

Bronş hiperreaktivitesinde bir uyarıcıyı (stimulusu) takiben bronşlarda daralma olur. Uyarıcılar spesifik (allerjenler ve aspirin gibi) veya non-spesifik (histamin, soğuk hava gibi) olabilir. Antijenik özelliği olan maddelere özgü yanıtlar alerjik astımın bir özelliğidir. Özellikle ev tozu akarları, polenler, hayvan tüy ve deri döküntüleri sık rastlanan spesifik uyarıcılardır.

Bronş hiperreaktivitesini ölçmenin en iyi yolu bir uyarıcı kullanarak doz-cevap eğrisi elde etmektir. Bu amaçla çeşitli uyarıcılar kullanılabilir. Bunlara alınan yanıtlar arasında da farklar olabilir. Ancak genellikle bir uyarıcıya alınan yanıt o uyarıcı (örneğin metakolin) için spesifiktir.

Uyarıcılar insan vücuduna çeşitli yollarla verilebilir ise de en güvenli yol doğrudan solunum yoluyla vermektir. Elde edilecek yanıtların tekrarlanabilir ve ölçülebilir olması için kullanılacak nebülizerlerin standardize edilmiş olması gereklidir. Hava yolunun uyarıcılara yanıtını ölçmek için çeşitli parametreler kullanılabilir. Bunlar: FEV1, Hava yolu rezistansı (Raw), spesifik Raw, hava yolunun spesifik kondüktansı (sGaw) ve PEFR olabilir. Bunlar arasında FEV1 en sık tekrarlanabilir parametre olmakla beraber sGaw’ den ve akım-volüm eğrisindeki vital kapasitenin %30’una denk gelen akım hızından (Vp30) daha az sensitiftir.

BHR’nin kantitatif ölçümü için genellikle verilen uyarıcı ile bir doz-cevap çalışması yapılır ve ölçümü yapılan parametredeki değişime yol açan doz miktarı saptanır. Bunlar arasında en yaygın kullanılanlar FEV1 değerindeki %20’lik azalmayı ifade eden PC20-FEV1 ile dozu ifade eden PD20’dir. Klinik pratikte en yaygın kullanılan uyarıcılar histamin ve metakolindir. Aşağıda standart bir metakolin ile provokasyon test protokolü verilmiştir.

Metakolin ile bronkoprovokasyon testi

Endikasyonları:
• Astım tanısı koymak
• Astım tanısını teyid etmek
• Bronş hipereaktivitesinin şiddetini ortaya koymak
• Bronş hipereaktivitesindeki değişimleri izlemek

Kontrendikasyonları

Mutlak kontrendikasyonları:
• Erişkinlerde FEV1 in 1.5 L den, çocuklarda 1 L’den az olması
• Ağır astım atağı
• Son üç ayda miyokard infarktüsü veya serebrovasküler bir olay geçirmiş olmak

Göreceli kontrendikasyonları:
• Orta derecede hava yolu darlığı
• Spirometri ile oluşan bronkokonstriksiyon
• Üst solunum yolu enfeksiyonu
• Hipertansiyon
• Gebelik
• Epilepsi

Hastanın hazırlanması
Metakolin ile provokasyon testinden evvel aşağıdaki ilaçların yanlarındaki süreler kadar önce kesilmeleri gereklidir.
• Kısa etkili beta agonistler 6 saat
• Uzun etkili beta agonistler 36 saat
• Oral beta agonistler 24 saat
• Kısa etkili teofilinler 12 saat
• Uzun etkili teofilinler 48 saat
• Antikolinerjikler 6 saat
• Kromolin sodyum 24 saat
• Antihistaminikler 72 saat

Testin yapılışı
Metakolinle uyarma (challenge) işlemi: Temel ölçümler yapıldıktan sonra hasta beş kere serum solur, ardından aşağıdaki metakolin solüsyonlarının her birinden beş kere solur: 0.0625 mg/mL, 0.25 mg/mL, 1 mg/mL, 4 mg/mL, and 16 mg/mL.

Alternatif olabilecek başka konsantrasyonlar da önerilmiştir.

Hastaların her nefesi beş saniye tutmaları gerekir. Beşinci nefesten 30-90 saniye sonra spirometre yapılır. Gözlenen semptomlar kaydedilir. Karşı tutma işlemi FEV1 de %20’den fazal düşme olduğunda veya kümülatif doz 188.64 mg’a ulaştığında sonlandırılır. Son metakolinden hemen sonra bronkodilatör verilip hastanın rahatlatılması gereklidir.

Sonuçların her aşamada doz-yanıt eğrisi olacak şekilde kaydedilmesi gereklidir.

FEV1 deki % 20 lik düşme bronşial hiperreaktivite yönünden pozitif kabul edilir. Bu değer 0.03-0.124 konsantrasyonunda elde edilirse bu şiddetli, 0.125-1.99 ile alınırsa orta derecede şiddetli, 2.00-7.99 ile orta ve 8-25 ile elde edilirse hafif cevap olarak kabul edilir (Şekil 1).

Bronkoprovokasyon Testinin Tehlikeleri
• Bronkokonstriksiyon, aşırı havalanma, şiddetli öksürük
• Baş dönmesi, göğüs ağrısı
• Hipotansiyon, histamin kullanılıyorsa buna bağlı olarak kızarıklık
Teknisyenlerin uyarıcılara yoğun olarak maruz kalması

Kaynaklar

1. Pauwels R. Bronchial hyperresponsiveness. İn: Kay AB (ed) Allery and Allergic Diseases. Volume 1, 1997; pp:682-91
2. Van Schoor J, Joos GF, Pauwels RA. Indirect bronchial hyperresponsiveness in asthma: mechanisms, pharmacology, and implications for clinical research. Eur Respir J 2000; 16:514-533
3. Anderson SD, Brannan JD. Methods for indirect challenge tests, including exercise, eucapnic voluntary hyperpnea, and hypertonic aerosol. Clin Rev Allergy Immunol 2003; 24: 27-54
4. Joos GF, O'Connor B, Anderson SD, et al. Indirect airway challenges. Eur Respir J 2003; 21:1050-1068
5. Crapo RO, Casaburi R, Coates AL, et al. Guidelines for methacholine and exercise challenge testing-1999. This official statement of the American Thoracic Society was adopted by the ATS Board of Directors, July 1999. Am J Respir Crit Care Med 2000; 161:309-329
6. European Society for Clinical Respiratory Physiology (SECPR), Working Group on Bronchial Hyperreac-tivity. Guidelines for standardization of bronchial karşı tutmas with (nonspecific) bronchoconstricting agents. Bull Eur Physiopathol Respir 1983;19:495-514.
7. Subcommittee on Bronchial Inhalation Karşı tutmas. Guidelines for bronchial inhalation karşı tutmas with pharmacologic and antigenic agents. ATS News 1980;Spring:11-19.
8. Spector SL. Bronchial inhalation karşı tutmas with aerosolized bronchoconstrictive substances. In: Spector SL, ed. Provocative karşı tutma procedures. Boca Raton FL: CRC Press, 1983:148.
9. Juniper EF, Frith PA, Dunnett C, Cockcroft DW, Hargreave FE. Reproducibility and comparison of re-sponses to inhaled histamine and metakolin. Thorax 1978;33:705-710.
10. Chatham M, Bleeker ER, Norman P, et al. A screening test for airways reactivity: an abbreviated metakolin inhalation karşı tutma. Chest 1982;82:15-18.
11. Yan K, Salome C, Woolcock AJ. Rapid method for measurement of bronchial responsiveness. Thorax 1983; 38:760-765.
12. Cockcroft DW, Killian DN, Mellon JJA, et al. Bronchial reactivity to inhaled histamine: a method and clinical survey. Clin Allergy 1977;7:235-243.
13. MacDonald NC, Whitmore CK, Makoid MC, Cobby J. Stability of metakolin chloride in bronchial provocation test solutions. Am J Hosp Pharm 1981;38:868-871

Konu Seçenekleri
Yazdırılabilir Sürümü Göster Sayfayı E-Mail'le gönder
Modları Göster
Normal Mod Ağaç Modununa Geç Otomatik Konu Moduna Geç

Konuyu Toplam 1 üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)